निर्भीडपणा

निर्भीडपणा हा एक गुण आहे. कसलीही भीती न बाळगता स्पष्टपणे बोलणे. हा गुण अंगी बाळगण्यासाठी अनेक बाबी आधी असणे आवश्यक आहे. असे व्यक्ती अगदी क्वचितच असतात. अन अशा व्यक्तींची भीती लबाडांना अधिक असते.

अनेकदा इतरांना दुखवायचे नाही म्हणून शब्द जपून वापरले जातात. अनेकदा यात अर्धसत्य सांगितले जाते. यातून दिशाभूल होते. काहीजण सोज्वळ भाषेत मत मांडतात. वादंग नको ही त्यामागील भूमिका. निर्भीडपणा गुण यासाठीच आहे. कुठलाही भीडभाड न ठेवता स्पष्टपणे मत मांडणे. यातून समोरच्या व्यक्तीला थेट मत कळते. हे खरेपणाचे लक्षण आहे.

अनेकदा निर्भीड व्यक्तीला अपरिपक्व समजतात. परंतु, निर्भीड व्यक्तीच्या मतामुळे अनेकदा सत्य समोर येते. काहीजण गोड शब्दात सांगण्याचा प्रयत्न करतात. पण त्यातून समोरच्या व्यक्तीवर परिणाम होईलच असे नाही. त्यामुळे निर्भीडपणे अधिक योग्य ठरते. लोकमान्य टिळक हे एक निर्भीड व्यक्तिमत्व. जे आहे ते सरळ स्पष्ट शब्दात.

मध्यंतरी त्यांचावर एक चित्रपट येऊन गेला. त्यातील त्यांची अनेक बेधक भूमिका दर्शवणारी वाक्ये होती. दुर्दम्य इच्छाशक्ती काय असते हेही त्यांच्याकडून घेण्यासारखे आहे. ताजे उदाहरण द्यायचं झालं तर जर्मनीच्या ॲनालेना बेरबॉक. काल परवाच त्या एका मुलाखतीत निर्भीडपणे चीनच्या शी जिंग पिंगला हुकूमशहा म्हणाल्या. इतक्या मोठ्या पदावरील व्यक्ती इतकी स्पष्ट भूमिका क्वचितपणे घेतात.

आचार्य अत्रेसारखे पत्रकार न डगमगता सरकारच्या विरोधात अशी मते मांडत. अन त्यांची मते सत्ताधारी देखील तितक्याच गांभीर्याने आणि आदराने घेत असत. चुकीला चूक म्हणणे म्हणजे निर्भीडपणा. आजकाल असे पत्रकार मंडळी अगदी तुरळक झाली आहेत. अन सरकार देखील अशा पत्रकारांवर गुन्हे दाखल करून दडपशाही करते. यावर मी अनेक दाखले देऊ शकतो. पण त्यावर नंतर सविस्तर चर्चा करूया.

निर्भीड लोक असणे हे समाजास, देशास हितकारक असते. ते दीपस्तंभाप्रमाणे असतात. हा गुण मात्र विद्वान लोकांनाच शोभून दिसतो. नाहीतर निव्वळ हा अतिशहाणपणा ठरतो. राजकारणातील सध्याची मंडळी मूर्ख शब्दाच्याही पलीकडे गेली आहे. त्यामुळे अतिशहाणपणा तसा बरा म्हणावा. एकूणच हा गुण कसा अंगिकारावा यासाठी अशी साधी सोपी पद्धत नाही.

आपण इतरांना त्रास न देता आपले मत स्पष्टपणे मांडले तरी तो निर्भीडपणा ठरतो. बाकी आपल्याला काय वाटते हेही आपण नमूद करावे. तुर्तास इतकेच.